środa, 4 października 2023

Na krawędzi świata: Góry Tuwaiq i Edge of the World w Arabii Saudyjskiej

 


Wyprawa na Górę Tuwaiq, to jedno z tych doświadczeń, które zostają w pamięci na długo, a punkt widokowy znany jako Edge of the World w pełni zasługuje na swoją dramatyczną nazwę. Już sama droga z Rijad wprowadza w inny świat — asfalt szybko ustępuje szutrowym trasom, krajobraz staje się coraz bardziej surowy, a horyzont otwiera się na bezkres pustyni.
Góry Tuwaiq to w rzeczywistości potężna, ciągnąca się setkami kilometrów skalna krawędź – dawny klif pradawnego oceanu, który miliony lat temu pokrywał tę część Półwyspu Arabskiego. Skały są jasne, wapienne, miejscami postrzępione i popękane, z wyraźnymi warstwami geologicznymi widocznymi jak karty historii Ziemi. Stojąc na krawędzi klifu, ma się wrażenie, że ziemia nagle się kończy, a przed oczami rozlewa się nieograniczona przestrzeń pustyni, znikająca w mlecznej dali.
Sam Edge of the World to nie jeden punkt, ale cała seria naturalnych tarasów i urwisk. Wiatr wieje tu niemal nieustannie, potęgując poczucie wysokości i przestrzeni. Cisza bywa absolutna, przerywana jedynie świstem powietrza i skrzypieniem drobnych kamieni pod stopami. Widoki są monumentalne: pionowe ściany opadają setki metrów w dół, a w oddali widać suche doliny – wadis – którymi niegdyś płynęła woda.
Okolica jest niemal pozbawiona roślinności, ale właśnie ta surowość nadaje jej wyjątkowy charakter. Nieliczne krzewy i akacje trzymają się życia w szczelinach skał, a zmieniające się światło – szczególnie o zachodzie słońca – maluje klify w odcieniach złota, miedzi i różu. To moment, gdy miejsce naprawdę uzasadnia swoją nazwę: linia horyzontu stapia się z niebem, a człowiek czuje się niewielką częścią ogromnej przestrzeni.
Wyprawa na Tuwaiq i Edge of the World nie jest tylko wycieczką krajobrazową. To spotkanie z geologiczną potęgą, ciszą pustyni i skalnym krańcem świata, który uczy pokory wobec natury. Jedno z tych miejsc w Arabii Saudyjskiej, gdzie nowoczesność Rijadu wydaje się odległa o całe epoki.
Niestety docieram tu prawie równo z zachodem słońca, kiedy widoczność jest już mocno ograniczona, ale za to trafiam na lokalną imprezę związaną z obchodami święta niepodległości.











wtorek, 3 października 2023

Souq Al-Qaisariya - historyczny targ w mieście Al‑Hofuf, na terenie Oaza Al‑Ahsa - Arabia Saudyjska

 


Souq Al-Qaisariya odkrywam po zmroku, gdy światło lamp odbija się od jasnych murów, a zielone iluminacje wypełniają łuki bram niemal teatralnym blaskiem. To nie jest zwykły targ, ale całe miasto w mieście — labirynt wąskich przejść, dziedzińców i arkad, w których handel trwa tu nieprzerwanie od pokoleń. Spacerując pod drewnianymi stropami i glinianymi sklepieniami, mam wrażenie, że czas zwalnia, a współczesna Arabia Saudyjska cofa się o kilka stuleci. Stragany uginają się od towarów: tradycyjnych sandałów, białych i kremowych thobów, pachnących kadzideł, przypraw i ręcznie tkanych tkanin. W jednym zaułku sprzedawca nawleka paciorki modlitewne, w innym krawiec dopasowuje szatę, a kilka kroków dalej stosy daktyli przypominają, że to właśnie Al-Ahsa jest jednym z ich największych światowych zagłębi. Handel odbywa się spokojnie, bez pośpiechu, często przy herbacie i krótkiej rozmowie — bardziej jak rytuał niż transakcja.Architektura souku zachwyca prostotą i funkcjonalnością. Grube mury z gliny chronią przed upałem, wysokie łuki zapewniają cyrkulację powietrza, a wieże i bramy nadają całości niemal forteczny charakter. Nocą, przy ciepłym świetle lamp, Souq Al-Qaisariya wygląda jak scenografia do opowieści z „Baśni tysiąca i jednej nocy”. To miejsce jest sercem Al-Ahsy — nie muzeum ani atrakcją „pod turystów”, lecz żywą przestrzenią codziennego życia. Wystarczy kilka kroków w głąb targu, by zrozumieć, że tu historia nie została zamknięta w gablotach, ale wciąż oddycha, handluje, zaprasza i opowiada swoje historie każdemu, kto zechce się zatrzymać.

 


 





 








Kolor zielony zajmuje w islamie szczególne, symboliczne miejsce, wynikające zarówno z religijnych źródeł, jak i z uwarunkowań kulturowych świata arabskiego. W Koranie zielony pojawia się wielokrotnie jako barwa raju. Opisy ogrodów pełnych zieleni, cienia, wody i bujnej roślinności odwołują się do obrazu idealnego życia wiecznego — spokoju, obfitości i harmonii. Dla ludów pustynnych, żyjących w suchym i surowym klimacie, zieleń była i jest synonimem życia, nadziei i Bożego błogosławieństwa. Zielone ogrody oznaczały wodę, pożywienie i bezpieczeństwo — rzeczy najcenniejsze. Kolor ten bywa także tradycyjnie łączony z Prorokiem Mahometem. Według przekazów historycznych i hadisów miał on nosić zielony płaszcz lub turban, a po jego śmierci barwa ta zaczęła symbolizować nie tylko prorocką tradycję, ale również czystość wiary i duchową ciągłość islamu. Z tego powodu zielony stał się kolorem często używanym w meczetach, na flagach państw muzułmańskich oraz w kaligrafii religijnej. Zieleń w islamie oznacza również odnowę i równowagę. Nie jest kolorem agresywnym ani dominującym — sprzyja kontemplacji i wyciszeniu, dlatego doskonale pasuje do przestrzeni modlitwy. W architekturze i dekoracji sakralnej działa uspokajająco, pomagając skupić myśli na tym, co duchowe. Wreszcie, zielony stał się barwą tożsamości i wspólnoty. Pojawia się w symbolice wielu krajów muzułmańskich, podkreślając religijne dziedzictwo i wspólne korzenie. Nie jest to jednak kolor „oficjalny” islamu w sensie doktrynalnym, lecz raczej głęboko zakorzeniony symbol, którego znaczenie wyrasta z tekstów świętych, historii i doświadczenia życia w świecie natury. Dlatego właśnie zielony w islamie to nie tylko kolor — to obietnica życia, pokoju i duchowej obfitości.

poniedziałek, 2 października 2023

Z Rijadu do Al-Ahsa: Land of Civilizations, jaskinie Jabal Al-Qarah i zielone serce Oazy Al-Ahsa, Arabia Saudyjska


Przyszedł dziś czas na odwiedzenie Land of Civilizations, które znajduje się w Arabii Saudyjskiej, w regionie Al-Ahsa (Al-Hasa), we wschodniej części kraju, niedaleko miast Al-Hofuf i Al-Mubarraz. Długo czekałam, by odwiedzić to niesamowite miejsce. 

Z Rijadu do regionu Al-Ahsa dotarłam autobusem dalekobieżnym. To wygodna i popularna opcja, szczególnie jeśli podróżuje się samodzielnie i bez samochodu. Autobusy kursują regularnie z głównego dworca autobusowego w Rijadzie w kierunku Al-Hofuf lub Al-Mubarraz, czyli dwóch głównych miast regionu. Podróż trwa około 4–5 godzin, w zależności od liczby przystanków. Autobusy dalekobieżne są klimatyzowane. Kobiety siadają w przedniej części autobusu, a mężczyźni w tylnej. Trasa prowadzi przez pustynne krajobrazy wschodniej Arabii Saudyjskiej – monotonne, ale hipnotyzujące, zwłaszcza przy pierwszym kontakcie z tym regionem. Po przyjeździe do Al-Hofuf przesiadłam się do taksówki, aby dotrzeć w okolice Jabal Al-Qarah, gdzie znajduje się Land of Civilizations. Od centrum miasta to już krótki odcinek. Cała podróż, mimo że długa, była prosta logistycznie i nie wymagała wcześniejszych rezerwacji. 

Al-Ahsa to jeden z najważniejszych historycznie regionów Arabii Saudyjskiej i jednocześnie największa oaza na świecie, wpisana na listę UNESCO. Nosi nazwę Oaza Al-Ahsa (Al-Ahsa Oasis). Rozciąga się na ogromnym obszarze pustynnym, obejmuje ponad dwa miliony palm daktylowych, naturalne źródła wody, kanały irygacyjne i tradycyjne osady. Od tysięcy lat była miejscem osadnictwa, handlu i spotkania cywilizacji – i to właśnie do tej idei nawiązuje Land of Civilizations.



Kompleks Land of Civilizations położony jest przy Górze Al-Qara (Jabal Al-Qarah), słynącej ze skalnych wąwozów i naturalnych jaskiń. W niektórych miejscach ustawiono lustra, gdzie pionowe tafle szkła odbijają skały, światło i postacie, tworząc iluzję nieskończonej przestrzeni. Skały, wąskie przejścia, cytaty wyryte w kamieniu i symboliczne instalacje prowadzą przez opowieść o rozwoju ludzkości, wierze, wiedzy i kulturze Bliskiego Wschodu.



 


O tutejszych jaskiniach można dodać sporo, bo są one jednym z najbardziej niezwykłych elementów regionu Al-Ahsa. Znajdują się w obrębie masywu Jabal Al-Qarah, tuż obok oazy. Powstały w miękkiej skale wapiennej, modelowanej przez wodę i wiatr przez tysiące lat. Nie są to klasyczne, wilgotne groty z naciekami – ich charakter jest zupełnie inny, bardziej pustynny i surowy. Korytarze są wąskie, wysokie, miejscami przypominają szczeliny rozłupanej skały, innym razem rozszerzają się w niewielkie komory. Najbardziej zaskakujący jest mikroklimat jaskiń. Nawet w środku dnia, gdy na zewnątrz panuje upał, w środku jest wyraźnie chłodniej i czuć naturalny przeciąg. Dawniej służyły one mieszkańcom jako schronienie przed słońcem i miejsce odpoczynku. 

Część jaskiń została dziś udostępniona turystom i subtelnie zaaranżowana – z zachowaniem naturalnej formy skały. Prowadzą przez nie kamienne ścieżki i dyskretne oświetlenie, które podkreśla fakturę ścian i ich ciepłe, piaskowe barwy. Światło wydobywa z nich detale: pęknięcia, wygładzone krawędzie, ślady erozji. Momentami ma się wrażenie, że skała została rzeźbiona ręką człowieka, choć to wyłącznie dzieło natury. Szczególnym doświadczeniem są wąskie przejścia, w których światło wpada tylko cienką smugą z góry. Tworzy to niemal sakralną atmosferę. 

Te jaskinie pokazują, jak ściśle życie w Al-Ahsa było związane z krajobrazem. Oaza dawała wodę i zieleń, a skały – cień, schronienie i bezpieczeństwo. Spacer przez Jabal Al-Qarah to nie tylko zwiedzanie atrakcji, ale niemal fizyczne wejście w historię miejsca, które od tysięcy lat uczyło ludzi, jak żyć w harmonii z pustynią.






W pobliżu kompleksu Land of Civilizations znajduje się prosta lecz klimatyczna indyjska knajpka, w której można zjeść prosty posiłek i napić się herbaty.