wtorek, 20 maja 2025

Kowno — miasto detali, sztuki i litewskich smaków


Kolejne obowiązkowe miejsce na turystycznej mapie Litwy, to położone u zbiegu dwóch wielkich rzek – Niemna i Wilii – Kowno (Kaunas) - miasto, które nie przestaje zaskakiwać. Choć często pozostaje w cieniu Wilna, Kowno ma do zaoferowania unikalny klimat, bogatą historię i wyjątkowe dziedzictwo architektoniczne. To tutaj spotykają się przeszłość i nowoczesność, tworząc przestrzeń, która inspiruje i zachwyca zarówno mieszkańców, jak i turystów. Stare Miasto w Kownie to miejsce pełne uroku, gdzie brukowane uliczki prowadzą do najważniejszych zabytków: ratusza zwanego „Białym Łabędziem”, gotyckiego kościoła św. Jerzego, a także zamku kowieńskiego – najstarszej murowanej warowni na Litwie. Szczególnie magicznie wygląda to miejsce wieczorem, gdy zabytki rozświetlają się w ciepłym świetle latarni. Kowno to również stolica litewskiego street-artu i awangardy. Ściany kamienic zdobią imponujące murale, a w przestrzeni miejskiej można natknąć się na nietuzinkowe rzeźby i instalacje artystyczne. A wszystko to na tle bogatej flory, gdyż jest to miasto zaskakująco zielone. Wokół rozciągają się wzgórza porośnięte lasami, a nad Niemnem i Wilią biegną przyjemne ścieżki spacerowe i rowerowe. Warto odwiedzić Pazaislis – zespół klasztorny położony nad Zalewem Kowieńskim, jeden z najpiękniejszych przykładów baroku w Europie Wschodniej. Kowno to miasto z duszą – autentyczne, wielowymiarowe, ciągle się rozwijające, ale wierne swoim korzeniom. Idealne zarówno na weekendowy city break, jak i dłuższy pobyt. Niezależnie od tego, czy interesuje Cię historia, sztuka, architektura, natura czy kulinaria – w Kownie znajdziesz coś dla siebie. 

Charakterystycznym punktem w Kownie jest niewątpliwie - Freedom Warrior - pomnik przedstawiający rycerza na wspiętym koniu z uniesionym mieczem i tarczą. To Vytis — historyczny herb Litwy używany już od czasów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Symbolizuje walkę o wolność, niezależność i gotowość do obrony kraju. 
Tuż zanim rozpościera się widok na zamek w Kownie - jeden z najstarszych i najważniejszych średniowiecznych zamków na Litwie. Stoi w wyjątkowym miejscu, tuż przy ujściu Wilii do Niemna, gdzie przez wieki przebiegały ważne szlaki handlowe i militarne. Zamek powstał prawdopodobnie w XIV wieku jako potężna twierdza obronna przeciwko najazdom Krzyżaków. Były to czasy nieustannych walk między zakonem a Wielkim Księstwem Litewskim. Kowno miało strategiczne znaczenie — kontrolowało przeprawy rzeczne i dostęp do wnętrza kraju.




Z okolicy zamku w Kownie rozciąga się panorama na Bazylikę Archikatedralną Świętych Apostołów Piotra i Pawła - ogromną budowlę z czerwonej cegły —  największy gotycki kościół na Litwie. Świątynia zaczęła powstawać już w XV wieku i przez stulecia była wielokrotnie przebudowywana po pożarach oraz powodziach Niemna i Wilii. Mimo zmian zachowała charakterystyczną surową architekturę litewskiego gotyku. Tuż obok, po lewej stronie znajduje się dawny kompleks seminaryjny i zabudowania starego miasta. Cały ten obszar jest jednym z najstarszych fragmentów Kowna. W średniowieczu właśnie tutaj koncentrowało się życie religijne, handlowe i obronne miasta. To bardzo ciekawe miejsce, bo na niewielkiej przestrzeni spotykają się trzy różne światy: średniowieczny zamek, gotycka katedra oraz klasycystyczna zabudowa późniejszych epok.


Na starówce w Kownie uwagę zwraca monumentalny biały kościół z wysoką barokową wieżą - Kościół Świętego Franciszka Ksawerego. Tuż obok stoi ratusz nazywany „Białym Łabędziem” ze względu na smukłą, elegancką wieżę i jasną fasadę. Ratusz pochodzi jeszcze z XVI wieku, choć przez stulecia był wielokrotnie przebudowywany. Łączy elementy gotyku, baroku i klasycyzmu. Dawniej mieściły się tu najważniejsze instytucje miejskie, sąd, archiwa, a nawet magazyny handlowe. Dziś pełni funkcje reprezentacyjne i jest jednym z symboli Kowna.



W okolicach rynku starego miasta stoi pomnik Jonasa Vileišisa. Stał on na czele miasta w okresie międzywojennym i jest uważany za jedną z najważniejszych postaci w historii nowoczesnego Kowna. Jonas Vileišis był prawnikiem, działaczem niepodległościowym i politykiem. Najbardziej zasłynął jednak jako burmistrz Kowna w latach 20. i 30. XX wieku, gdy miasto przeżywało ogromny rozwój. W czasie, gdy Wilno znajdowało się poza granicami Litwy, Kowno pełniło funkcję tymczasowej stolicy kraju. To właśnie wtedy powstało wiele reprezentacyjnych budynków, nowoczesnych ulic i instytucji.




Powyższa - bardzo charakterystyczna instalacja artystyczna nawiązuje do świata litewskiego poety i pisarza dziecięcego Vytautasa V. Landsbergisa oraz bajkowych postaci z literatury i teatru. Na mosiężnej tablicy pojawia się zaś nazwisko Vladislovasa Starevičiusa — bardzo ważnej postaci dla historii animacji. Był pionierem filmu animowanego i właśnie w Kownie oraz na Litwie często spotyka się artystyczne odniesienia do jego twórczości. Całość instalacji ma lekko absurdalny, teatralny klimat — bardzo w stylu Kowna, które lubi łączyć historię z nowoczesną sztuką uliczną. Tego typu surrealistyczne rzeźby są tu dość popularne, szczególnie w okolicach starego miasta i dziedzińców galerii artystycznych.


Po całym dniu spacerów po kowieńskiej starówce, odkrywania dziedzińców pełnych sztuki i szukania ukrytych detali miasta, najlepiej po prostu usiąść gdzieś w ciepłej restauracji. Litewska kuchnia idealnie pasuje do klimatu północnoeuropejskiego miasta — jest sycąca i domowa. Na stołach królują cepeliny, gorące zupy, pieczone ziemniaki, mięsa i ciemny litewski chleb, a zimą trudno odmówić sobie kubka gorącego napoju i deseru z makiem lub twarogiem.



Inne wpisy dotyczące mojej podróży przez Litwę:

- Druskienniki - tutaj
- Wilno - tutaj
- Troki - tutaj.